Aktualności

Jak Katowice wspierają edukację


17 listopada 2022

Wszystko zaczęło się od policyjnej maskotki - psa Sznupka, który odwiedzał katowickie szkoły i przedszkola ucząc dzieci i młodzież bezpieczeństwa. Później pojawił się pomysł, aby w działania profilaktyczne zaangażować zainteresowanych, czyli uczniów. Tak w Katowicach powstał Miejski Program Profilaktyki Rówieśniczej. Jak bardzo jest on ważny i przydatny dla dzieci, nauczycieli i rodziców pokazała również pandemia COVID-19.

Bezpieczeństwo, w szczególności dzieci i młodzieży, to jedno z najważniejszych zadań realizowanych przez samorządy. Jak o nie zadbać? Przede wszystkim przez odpowiednią edukację na każdym poziomie: szkolnym i przedszkolnym. Dużą rolę odgrywa tutaj profilaktyka.

- Dla mnie profilaktyka jest najważniejsza – mówi Grażyna Burek, zastępca naczelnika Wydziału Edukacji i Sportu w Urzędzie Miasta Katowice. – Nie gaś pożaru, kiedy on wystąpi, tylko zapobiegaj. No i oczywiście fajnie jest do tej profilaktyki włączyć, w sposób aktywny, tych, których te działania dotyczą, w tym konkretnym przypadku dzieci i młodzież szkolną – dodaje.

Wszystko zaczęło się od Sznupka

Pomysł zaczął się od projektów Sznupkowych (Sznupek to piesek – maskotka policyjna w Katowicach). Powstały materiały dla nauczycieli oraz dla dzieci i młodzieży w podziale na typy szkół (szkoła podstawowa, gimnazjum i szkoła ponadpodstawowa), gdzie wiodącym bohaterem był Sznupek. Oczywiście materiały były dostosowane zarówno do potrzeb dzieci w powiązaniu z ich wiekiem rozwojowym i potrzeb w ogóle. Sznupek bywał na spotkaniach z dziećmi, młodzieży też towarzyszył, ale trochę w innym wymiarze. Dla dzieci szkół podstawowych ten moduł nazywał się „Bezpieczne dziecko – przyjaciel Sznupka”.

- W pewnym momencie doszliśmy do wniosku, że bezpieczeństwo jest tak szerokim pojęciem i profilaktyka jest tak ważnym zagadnieniem, że należy do tego podejść z innej strony. Pojawił się pomysł, aby na grunt katowicki przenieść ogólnopolski projekt profilaktyki rówieśniczej „Profilaktyka, a Ty”. Ale nie w sposób zero – jedynkowy, tylko zmodyfikowany, dostosowany do naszych potrzeb – opowiada Grażyna Burek.

I tak narodził się właśnie Miejski Program Profilaktyki Rówieśniczej w Katowicach, który jest realizowany nieprzerwanie od roku szkolnego 2017/2018.

Warto też podkreślić, że Miejski Program Profilaktyki Rówieśniczej jest realizowany wyłącznie przez jednostki organizacyjne Miasta Katowice i w całości finansowany z budżetu Katowic. - Środki na ten cel idą z różnych klasyfikacji budżetowych, bo to jest i dotowanie działań Policji i środki z puli przeznaczonej na poradnię psychologiczno – pedagogiczną, to że mamy bardzo prężnie działający Pałac Młodzieży – placówkę pracy pozaszkolnej, który też u siebie ma zaangażowanego w profilaktykę psychologa, to też – uważam – nie jest typowe, bo z reguły tego typu placówki nauczyciela – psychologa u siebie nie mają. Pałac Młodzieży ma również bardzo prężnie działający zespół edukacji teatralnej, który realizuje zadanie związane właśnie z przeglądem spektakli teatralnych. Poradnia nr 5 realizuje również zadania związane z Dniem Bezpiecznego Internetu, a z kolei Przegląd Spotów organizuje X L.O. im. I. J. Paderewskiego i finansowany jest z inicjatywy lokalnej. Więc wszystko jest finansowane z zadań własnych gminy – informuje Grażyna Burek.

Założeniem Programu jest zaktywizowanie młodzieży w środowisku szkolnym w szereg działań profilaktycznych mających na celu przeciwdziałanie zagrożeniom i patologiom społecznym, profilaktykę uzależnień oraz życia wolnego od przemocy i agresji.

- Staramy się, aby każdego roku program poświęcony był innym zagadnieniom. Przykładowo hasłem przewodnim programu realizowanego w roku szkolnym 2020/2021, a więc w czasie lockdownu spowodowanego pandemią COVID-19 było „Razem Raźniej” – mówi zastępca naczelnika Wydziału Edukacji i Sportu Urząd Miasta Katowice.

Miejski Program Profilaktyki Rówieśniczej ma też stałe elementy. Są to przede wszystkim: Dzień Bezpiecznego Internetu; Festiwal Przedstawień Profilaktycznych; Konkurs i Przegląd Spotów Profilaktycznych oraz Święto Profilaktyki - wydarzenie podsumowujące realizację Programu w danym roku szkolnym.

W ramach Dnia Bezpiecznego Internetu organizowane są konkursy dla dzieci i młodzieży szkolnej. W roku szkolnym 2021/2022 celem konkursu zorganizowanego pod hasłem, „#Nie lajkuj hejtu” było podniesienie bezpieczeństwa dzieci i młodzieży w Internecie, zapobieganie cyberprzestępstwom, w tym przemocy oraz mowie nienawiści.

Ciekawą inicjatywą jest organizowany corocznie Konkurs i Przegląd Spotów Profilaktycznych, podczas którego w ramach prezentowanych przez szkolne grupy teatralne przedstawieniach profilaktycznych będą promowane pozytywne wzorce i postawy określone w Programie Profilaktyki Rówieśniczej miasta Katowice. Temat przewodni tegorocznego festiwalu brzmi: „Różnić się i szukać wspólnego celu”. – Niestety w czasie trwania pandemii COVID-19 projekt musiał zostać zawieszony, ale mamy nadzieję powrócić do jego realizacji – wyjaśnia Grażyna Burek.

Natomiast pandemia nie przeszkodziła w realizacji kolejnego, stałego punktu Miejskiego Programu Profilaktyki Rówieśniczej, jakim jest Konkurs i Przegląd Spotów Profilaktycznych wyłaniający najlepsze filmy propagujące kształtowanie otwartości na potrzeby i wartości ludzi, modę na życie bez uzależnień, troskę o drugiego człowieka, jego zdrowie i bezpieczeństwo oraz promujące zdrowie psychiczne i fizyczne oraz bezpieczeństwo w relacjach z ludźmi, a także rozwijające umiejętności pracy w zespole i zainteresowania artystyczne uczniów. Tematem przewodnim konkursu zorganizowanego w roku szkolnym 2021/2022 było hasło „Uważni i Odważni”.

W pandemii Razem Raźniej

W pierwszym i drugim roku pandemii COVID-19 przewodnim hasłem katowickiej, miejskiej profilaktyki rówieśniczej było „Razem raźniej”. - Pandemia wyrzuciła nas wszystkich z kontaktów międzyludzkich, bezpośrednich. Chcieliśmy, aby dzieci zamknięte w domach z różnymi sytuacjami, różnymi przeżyciami poczuły, że nie są w tych sytuacjach, tych przeżyciach same – mówi Grażyna Burek. – Dlatego zapytaliśmy w specjalnej ankiecie dzieci, młodzież (ale także nauczycieli) czego najbardziej im w pandemii brakuje; co w tej pandemii najbardziej im przeszkadza – dodaje zastępca naczelnika Wydziału Edukacji i Sportu w Urzędzie Miasta Katowice.

Ankiety zostały przygotowane przez zespół koordynatorów projektu „Razem Raźniej". Badanie zostało zaś przeprowadzone w grudniu 2020 r. i styczniu 2021 r. W ankietach udział wzięło 1944 respondentów, w tym 273 nauczycieli i 1671 uczniów ze szkół podstawowych i ponadpodstawowych. Badanie zostało przeprowadzone zgodnie z założeniami przy pomocy specjalnie skonstruowanych narzędzi diagnostycznych tj. dwóch ankiet: ankiety skierowanej do nauczycieli składającej się z 5 pytań merytorycznych oraz ankiety skierowanej do uczniów zawierającej 9 pytań merytorycznych. W obu ankietach wymagano od respondentów odpowiedzi na każde pytanie, na skutek czego żadne z pytań nie zostało bez odpowiedzi.

- W oparciu o wyniki tych ankiet zostały m.in. przygotowane warsztaty dla nauczycieli, które miały wesprzeć w ich pracy z młodzieżą, ale z drugiej strony dać nauczycielom poczucie, że też nie są sami. Chodziło o stworzenie takiej sieci nauczycielskiej jako wsparcia – aby sobie radzić w sytuacjach, w których się znaleźli: i nauczyciele, i młodzież. – tłumaczy –Grażyna Burek. -Tutaj jeszcze raz podkreślę, cały czas mówimy o procesie opiekuńczo – wychowawczym (bardziej wychowawczym). Nie o procesie edukacyjnym, bo z tym nauczyciele naprawdę dobrze sobie poradzili, przynajmniej, jeżeli chodzi o miasto Katowice.  Mieliśmy na myśli proces wychowawczy. To jest bowiem proces, który wymaga stałego wzmacniania. Wychowawcą jest, w mojej ocenie, każdy z nas, każdy, kto ma kontakt z młodym człowiekiem, a nie tylko „wychowawca klasy”. Każdy więc potrzebuje i musi mieć takie wzmocnienie.

Miejski Bank Dobrych Praktyk

Przeprowadzona w czasie pandemii COVID-19 i lockdownu ankieta miała również na celu przygotowanie uczniów, nauczycieli i rodziców do powrotu do nauki stacjonarnej w szkołach. Dlatego znalazły się tam również pytania o to, jakiego wsparcia w tym zakresie potrzebują, czego najbardziej się obawiają. W efekcie Katowice opracowały poradnik dla nauczycieli, rodziców, jak pomóc dziecku w powrocie do pracy stacjonarnej. - Poradnik jest dostępny dla każdego na stronie internetowej Katowic, w zakładce, którą nazwaliśmy Miejskim Bankiem Dobrych Praktyk. Jest on powszechnie dostępny, ponieważ doszliśmy do wniosku, że z zamieszczonych tam materiałów powinni móc skorzystać wszyscy zainteresowani. Nie tylko nauczyciele, ale także rodzice, dzieci i młodzież – oni również potrzebują narzędzi dydaktycznych, zwłaszcza że podczas lekcji online nie wszystkie problemy uda się rozwiązać, nie na wszystkie pytania odpowiedzieć - mówi Grażyna Burek.

To jeszcze nie wszystko

Miejski Program Profilaktyki Rówieśniczej to nie jedyne działanie, realizowane przez Wydział Edukacji i Sportu, którym mogą pochwalić się Katowicach. Wydział przede wszystkim przygotowuje i konsekwentnie realizuje Politykę Edukacji Miasta Katowice Katowiczanin 2022. Strategia ta podlega systematycznej ewaluacji, której efektem są wprowadzane zmiany i ulepszenia.

Wydział Edukacji i Sportu UM Katowice jest również autorem wielu programów autorskich realizowanych w katowickich szkołach.

Za zgodą prezydenta Katowic programy te są udostępniane gminom ościennym i w ogóle wszystkim innym zainteresowanym ich realizacją w swoich lokalnych społecznościach.

 

Foto:  Christopher Ryan/Unsplash

Do pobrania


Michał Cyrankiewicz-Gortyński

Redaktor