Miasta w wyścigu z czasem. Bez zmian w ustawie nie zdążą z planami ogólnymi

Spotkanie urbanistów we Wrocławiu 

Członkowie Komisji ds. Urbanistyki, Infrastruktury, Transportu i Mieszkalnictwa Unii Metropolii Polskich w dniach 13-14 listopada spotkali się między innymi po to, aby omówić na jakim etapie prac nad planami ogólnymi są poszczególne miasta Unii Metropolii Polskich i z jakimi obecnie mierzą się problemami.

Unia Metropolii Polskich im. Pawła Adamowicza od wielu miesięcy apeluje o zmiany legislacyjne, które umożliwią miastom uchwalenie planów ogólnych. Od początku wskazuje, że bez wydłużenia terminów i uproszczenia procedur ryzyko niewywiązania się gmin z obowiązku uchwalenia planów ogólnych jest bardzo duże. Choć miasta prowadzą intensywne prace nad nowymi dokumentami, sytuacja nie daje powodów do optymizmu. Wszystkie dotychczas przyjęte przez gminy plany ogólne (Pyskowice, Jejkowice, Sławków, Siemianowice Śląskie) zostały unieważnione przez wojewodę śląskiego. Tylko gmina Pyskowice poprawiła i ponownie uchwaliła swój plan ogólny.

Trzy propozycje UMP przyjęte przez Sejm

Komisja ds. Urbanistyki, Infrastruktury, Transportu i Mieszkalnictwa Unii Metropolii Polskich przedstawiła rządowi i parlamentowi 13 propozycji zmian w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Część z nich zyskała poparcie zarówno wśród posłów, jak i w samym Ministerstwie Rozwoju i Technologii, jednak na etapie prac w Radzie Ministrów nie zostały one ostatecznie przyjęte. 

Ministerstwo zapowiedziało, że postulaty Unii Metropolii Polskich zostaną wprowadzone do dwóch odrębnych projektów: rządowego i poselskiego. Dwa tryby wprowadzania poprawek wynikają z tego, że część postulatów powinna być przyjęta jak najszybciej, co możliwe jest w ramach projektu poselskiego. W projekcie rządowym znalazły się zmiany, które wymagają pogłębionych konsultacji. 

Projekt poselski jest na ostatniej prostej – Sejm uchwalił nowelizację, która czeka już tylko na podpis Prezydenta RP. Znalazły się w nim trzy kluczowe postulaty UMP:

• możliwość unieważniania pierwszego planu ogólnego w części, zamiast w całości (ma to znaczenie po tym, jak wojewoda śląski unieważnił kilka planów ogólnych),

• zastąpienie procedury uzgadniania – opiniowaniem i ograniczenie liczby podmiotów uzgadniających z około 20 do trzech (obecna procedura blokuje prace w wielu miastach, czego przykładem jest Gdańsk, który jest w trakcie obiegu uzgodnień i otrzymuje sprzeczne stanowiska organów. Wojewódzki Konserwator Zabytków wymaga odbudowy zabytkowej pierzei nad Motławą, natomiast Wody Polskie nakazują pozostawienie w tym miejscu strefy otwartej),

• doprecyzowanie przepisów dotyczących powierzchni biologicznie czynnej, które budzą wiele wątpliwości urbanistów (przepisy te były podstawą do unieważnienia planów ogólnych przez wojewodę). 

W projekcie znalazł się także zapis, o który zabiegała Unia Metropolii Polskich, gminy nie będą ponosiły kar za opóźnienia w wydawaniu decyzji o warunkach zabudowy.

Równolegle Sejm pracuje nad uchwaleniem projektu rządowego, który również uwzględnia część propozycji UMP. Trafił on właśnie do konsultacji.

Czym jest plan ogólny?

Plan ogólny to dokument planistyczny, który zastępuje dotychczasowe studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Każda gmina przygotowuje go po raz pierwszy. Różne samorządy zmuszone są samodzielnie wypracowywać rozwiązania, co generuje dodatkowe wyzwania merytoryczne. Plan ogólny stworzy ramy rozwoju miast w kolejnych dekadach. Jego brak w terminie może zahamować nowe inwestycje, a co za tym idzie – ograniczyć możliwości rozwoju przestrzeni miejskiej i poprawy jakości życia mieszkańców.