Zgodnie z propozycją Komisji Europejskiej z 17 lipca 2026 roku, spalarnie odpadów komunalnych miałyby zacząć płacić za uprawnienia do emisji CO₂ od 2031 roku (od 25% emisji), a od 2034 roku płacić już pełną stawkę za całość spalin. W ocenie Unii Metropolii Polskich te zasady są niesprawiedliwe i przyniosą bardzo złe skutki dla mieszkańców.
Wyższe rachunki dla mieszkańców
Miejskie spalarnie przetwarzają wyłącznie te odpady, których nie da się już powtórnie wykorzystać ani poddać recyklingowi. Zamiast składować je na wysypiskach, miasta produkują z nich prąd i ciepło do ogrzewania domów. Spalarnia wykonuje stałe zadanie publiczne – nie może nagle przestać działać, gdy opłaty wzrosną. Nie ma też wpływu na to, ile opakowań nienadających się do ponownego przetworzenia producenci wypuszczają na rynek.
Z wyliczeń wynika, że jeśli nowe opłaty wejdą w życie to koszt przyjęcia odpadów w spalarni wzrośnie o 50–60% (około 50 euro za każdą tonę), co od razu podniesie opłaty za śmieci dla mieszkańców. Rachunki za ciepło z miejskiej sieci wzrosną o ponad 50%.
Ponieważ w Polsce wciąż nie wprowadzono pełnej odpowiedzialności finansowej producentów za wprowadzane opakowania, nowy koszt w całości spadnie na mieszkańców.
Podmioty, które odpowiadają za przetworzenie odpadów nie mają obecnie żadnego wpływu na to jak pakuje się towary, które kupujemy w sklepach. Dodatkowe opłaty EU ETS nie poprawią tej sytuacji. Zamiast tego zatrzymają ważne miejskie inwestycje i mocno uderzą po kieszeniach mieszkańców.
Kto zyska na zmianach?
Paradoksalnie, jeśli propozycja wejdzie w życie, sytuacja będzie sprzyjać powstawaniu nowych składowisk odpadów. To podejście jest nielogiczne, ponieważ tradycyjne wysypiska śmieci wydzielają metan, który szkodzi klimatowi dwa razy mocniej niż emisja CO₂ przy spalaniu odpadów. Mimo to Komisja Europejska odłożyła jakiekolwiek opłaty dla wysypisk co najmniej do końca 2034 roku.
W efekcie najbardziej szkodliwe składowanie odpadów na ziemi stanie się tańsze niż ich nowoczesne przetwarzanie. To prosta droga do powrotu dzikich wysypisk i rozrostu szarej strefy. Polska wciąż ma za mało nowoczesnych zakładów, a nowe kary uniemożliwią ich budowę.
Apel o wspólny sprzeciw w Europie
Unia Metropolii Polskich zaapelowała do rządu o szybkie rozmowy z innymi państwami Unii Europejskiej. Podobne trudności mają m.in. Czechy, Słowacja, Węgry, Rumunia i Bułgaria. Przeciwko nowym opłatom opowiedziały się już także Francja i Włochy.
Samorządy deklarują, że przekażą ministerstwu dokładne wyliczenia i dane, które pomogą polskim negocjatorom obronić interesy mieszkańców podczas rozmów w Brukseli.
Stanowisko Unii Metropolii Polskich z 16 września 2026 r. trafiło do wiceministrów Krzysztofa Bolesty i Anity Sowińskiej z Ministerstwa Klimatu i Środowiska. Powstało w porozumieniu z organizacjami branżowymi: Krajową Izbą Gospodarki Odpadami, Krakowskim Holdingiem Komunalnym, Polską Izbą Gospodarki Odpadami, Stowarzyszeniem Producentów Energii z Odpadów.
Na zdjęciu: Warszawska Wytwórnia Energii.
Fot. Ewelina Lach. Urząd m.st. Warszawy.


