O reformie systemu finansów samorządowych na Local Trends

Oczekiwania wobec rządu

To powoduje, że samorządy oczekują od rządu podjęcia konkretnych działań mających na celu z jednej strony poprawę bieżącej sytuacji finansowej samorządów, a z drugiej takich, które wyposażą samorządy w stabilne i przewidywalne dochody. Takie, na których wysokość władze lokalne będą miały wpływ, np. poprzez działania sprzyjające rozwojowi przedsiębiorstw oraz tworzeniu nowych miejsc pracy.

Oczekiwania samorządów wobec rządu są zatem dwojakiego rodzaju: krótko terminowe i długoterminowe.

- Z jednej strony potrzebujemy dodatkowych środków do zamknięcia tego roku. Mówimy tutaj o podobnym ruchu, jaki został zastosowany w końcu roku ubiegłego i dwa lata temu. Dlatego chcemy rozmawiać o kwocie i o sposobie jej podziału – wskazywał Krzysztof Żuk dodając, że drugim elementem powinny być zmiany, które umożliwią samorządom racjonalne skonstruowanie przyszłorocznych budżetów. – Tutaj jednym z rozwiązań, o którym również już rozmawialiśmy z Ministerstwem Finansów jest przyznanie samorządom udziału w podatku PIT płaconym w formie ryczałtu od działalności gospodarczej.

Propozycja resortu finansów

O tym, że system finansów samorządowych wymaga reform mówił także Sebastian Skuza, który podczas debaty przedstawił propozycje działań możliwe do podjęcia przez rząd. Przede wszystkim jako realne przedstawił udzielenie jednostkom samorządu terytorialnego podobnego zastrzyku finansowego jaki był im przekazywany w latach poprzednich.

- Mówimy tutaj o  rzeczach realnych, więc może ja na koniec podam rzecz realną, aczkolwiek bardzo optymistyczną. Czy kwota około 20 miliardów, może kilkunastu miliardów wzrostu wpływów z tytułu PIT-u i CIT-u dla jednostek samorządu terytorialnego od bazy tego roku jest znacząca, czy nie? To mogę z tego miejsca powiedzieć, że ta kwota jest kwotą realistyczną – deklarował Sebastan Skuza.

Wiceminister finansów przedstawił także koncepcję przebudowy systemu finansów samorządowych.

- Chcielibyśmy oprzeć zaspakajanie potrzeb finansowych jednostek samorządu terytorialnego głównie w oparciu o lokalną bazę podatkową, czyli jak najwięcej potrzeb jednostek samorządu terytorialnego pokryć ze środków, które są możliwe do ściągnięcia na własnym terenie – mówił Sebastian Skuza.

Wiceminister nie wykluczył także przyznania samorządom udziału w podatku PIT płaconym w formie ryczałtu.

- Kwestia przyznania jednostkom samorządu terytorialnego jakiegoś określonego udziału w podatku zryczałtowanym PIT to kolejna zmiana, która jest rozważana. Po zmianach systemowych w latach poprzednich ryczałt stal się bardzo popularną formą opodatkowania. Zwiększona została kwota, do której można rozliczać się w ryczałcie, jest to kwota 2 mln euro, więc dosyć wysoka (z 250 tys. euro) i jest ona coraz częściej wybierana przez podatników i myślę, że tutaj zasadne będzie rozpatrzenie, czy również jednostki samorządu terytorialnego nie mogłyby partycypować w podatku zryczałtowanym od działalności gospodarczej. Niemniej jednak zwracam tutaj uwagę, analizy wymaga przedstawienie tego, jak te środki by się rozkładały i kto byłby beneficjentem – wskazywał wiceminister finansów.

Sceptycznie odniósł się natomiast do powtarzanego od lat przez stronę samorządową postulatu podniesienia udziałów JST w podatku PIT płaconym według skali podatkowej.

- Czego bym tutaj nie rekomendował i co nie znalazło rozwiązania w tych naszych propozycjach, które zostały w październiku [2022] przedstawione stronie samorządowej i są przedmiotem konsultacji, mianowicie kwestie związane ze podwyższeniem udziałów w dotychczasowych podatkach dochodowych. Możemy sobie wyobrazić jednostkę samorządu terytorialnego, gdzie są osoby na niskich emeryturach np. na emeryturach rolniczych, mamy też osoby z wynagrodzeniem poniżej minimalnego i wtedy ta baza skurczy się diametralnie. I zawsze to powtarzałem, że arytmetyka jest nieubłagana. Co lepiej mieć? 1% od miliardów, czy 100% od zera? I myślę, że tu dokonanie tylko takiego zwiększenia udziałów mogłoby powodować jeszcze większe dysproporcje pomiędzy jednostkami samorządu terytorialnego – argumentował wiceminister Sebastian Skuza.