Profilaktyka zdrowotna priorytetem miast UMP

Sejm ogłosił rok 2026 Rokiem Profilaktyki Zdrowotnej, stawiając na działania prewencyjne, zdrowy styl życia i regularne badania. Takie działania od lat dzieją się lokalnie. W tym szczególnym roku Unia Metropolii Polskich przedstawia opracowanie zawierające szczegółowe podsumowanie działań prozdrowotnych realizowanych w latach 2018-2023 przez samorządy największych polskich miast. Autorzy koncentrują się na analizie struktury finansowania ochrony zdrowia, sposobie wdrażania programów profilaktycznych, ich ewaluacji, wymianie dobrych praktyk oraz specyficznych wyzwaniach, kładąc szczególny nacisk na walkę z chorobami cywilizacyjnymi i edukację zdrowotną mieszkańców.

Z raportu wynika, że w latach 2018–2023 z programów polityki zdrowotnej w miastach UMP skorzystało ponad 826 tys. osób. Łączna wartość działań wyniosła 161,5 mln zł, z czego aż 81% pochodziło ze środków własnych samorządów. Dane te potwierdzają, że miasta odgrywają ważną rolę w budowaniu zdrowia publicznego na poziomie lokalnym.

W największych polskich miastach realizowano szeroki katalog działań prozdrowotnych, obejmujący m.in. programy szczepień ochronnych, profilaktyki chorób cywilizacyjnych, wczesnego wykrywania wad postawy oraz wzroku i słuchu u dzieci, a także programy rehabilitacyjne dla osób starszych czy wsparcie w zakresie leczenia niepłodności metodą in vitro.

Analiza akcentuje znaczenie ochrony zdrowia psychicznego wskazując je jako jedno z kluczowych wyzwań współczesnej profilaktyki miejskiej. Miasta coraz częściej organizują programy wsparcia psychologicznego, konsultacje terapeutyczne, działania profilaktyczne w szkołach oraz kampanie społeczne.

Szybkie starzenie się populacji w miastach UMP sprawia, że rośnie rola programów skierowanych do seniorów – od profilaktyki chorób przewlekłych, przez rehabilitację, po działania z zakresu wsparcia społecznego. Według prognoz GUS-u liczba osób w wieku emerytalnym w miastach UMP do 2050 roku przekroczy 2 miliony, co oznacza konieczność rozwijania kompleksowych i długofalowych rozwiązań opiekuńczych.

Autorzy raportu formułują szereg rekomendacji, które mają pomóc samorządom w budowaniu bardziej efektywnych i stabilnych systemów zdrowia publicznego. Wśród najważniejszych znajdują się: 

• wzmocnienie lokalnych struktur zajmujących się zdrowiem publicznym,
• lepsze i częstsze wykorzystanie danych, w tym map potrzeb zdrowotnych,
• uproszczenie zasad pozyskiwania środków z NFZ,
• rozwój narzędzi cyfrowych do monitorowania efektów działań,
• profesjonalizacja komunikacji i informacji kierowanych do mieszkańców,
• stała wymiana wiedzy między miastami UMP,
• zwiększenie aktywności w obszarze zdrowia psychicznego i działań na rzecz dzieci oraz młodzieży.