Projekty budżetów, dwukadencyjność i plany ogólne. Za nami lipcowe posiedzenie Komisji Wspólnej

Budżety miast i gmin

Strona samorządowa apeluje do rządu o jak najszybsze przedstawienie propozycji legislacyjnych dotyczących sytuacji finansowej samorządów i transferów z budżetu państwa. 

Samorządy zauważają, że w 2025 r. występowały trudności w układaniu budżetów. Aby tego uniknąć miasta i gminy chcą poznać te informacje wcześniej.

Podczas posiedzenia rozmawiano także o podziale 475 mln zł z rezerwy subwencji ogólnej (w tym 339 mln zł na zadania drogowe). Przedstawiciele Związku Gmin Wiejskich RP i Związku Miast Polskich zgłosili zastrzeżenia do propozycji Ministerstwa Infrastruktury, wskazując, że różni się ona od uzgodnień wypracowanych przez stronę samorządową w czerwcu. Podniesiono także wątpliwości dotyczące proponowanego podziału środków z tzw. rezerwy mostowej. Zaplanowano dodatkowe spotkanie, na którym samorządy wypracują jednolite stanowisko.

Raport NIST o dwukadencyjności

Narodowy Instytut Samorządu Terytorialnego przedstawił wstępne wyniki badań nad wpływem wielokadencyjności na rozwój gmin.

Pierwsze wnioski pokazują, że w gminach, gdzie włodarze rządzą dłużej niż dwie kadencje, widać szybszy wzrost dochodów własnych, wyższy poziom inwestycji i lepsze wskaźniki demograficzne. Zjawisko to jest szczególnie widoczne w mniejszych gminach (do 6 tys. mieszkańców).

Badaniem objęto 347 gmin zarządzanych przez tego samego włodarza przez co najmniej cztery kolejne kadencje oraz 136 gmin stanowiących grupę kontrolną, w których włodarze nie pełnili funkcji dłużej niż przez dwie kadencje.

Przedstawiciele wszystkich korporacji samorządowych opowiedzieli się przeciwko ustawowemu limitowi dwóch kadencji. Wskazali na ograniczenie prawa mieszkańców do wyboru, ryzyko upartyjnienia oraz utratę doświadczonych kadr. Szacuje się, że w 2029 roku przymusowa wymiana mogłaby objąć aż 61% wójtów, burmistrzów i prezydentów miast w całym kraju.

Plany ogólne 

Strona samorządowa ponownie poruszyła problem uzgadniania planów ogólnych gmin z Regionalnymi Dyrekcjami Ochrony Środowiska.

Strona samorządowa wskazywała m.in. na podważanie ustaleń obowiązujących miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, ryzyko powstawania roszczeń odszkodowawczych, groźbę znacznego spadku wartości części nieruchomości, trudności związane z równoczesnym procedowaniem zmian planów miejscowych i planów ogólnych. Ponadto samorządowcy wnioskowali o zmianę obowiązkowego „uzgadniania” na „opiniowanie”.

Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska poinformował, że do końca czerwca wpłynęło 1505 projektów planów ogólnych, a 1201 z nich uzyskało już uzgodnienie. Około 1000 gmin nie skierowało jeszcze projektów do uzgodnienia. 

Strona samorządowa ponowiła apel do Ministerstwa Rozwoju i Technologii o pilne rozwiązania legislacyjne i przepisy przejściowe.

Posiedzenie było też momentem podziękowań dla Mieczysława Kiecy za dotychczasową pracę w roli współprzewodniczącego KWRiST ze strony samorządowej. Jego miejsce zajmie teraz Wojciech Saługa, Marszałek Województwa Śląskiego, reprezentujący Związek Województw RP.