Rola miast i obszarów metropolitalnych w perspektywie finansowej UE na lata 2028-2034

Miasta jako silniki europejskiej gospodarki

Najnowsze analizy gospodarcze, w tym raporty Oxford Economics z lutego 2026 roku, potwierdzają, że Warszawa, Kraków, Wrocław czy Gdańsk pozostaną w najbliższych latach jednymi z najsilniejszych gospodarczo miast kontynentu. Rozwój ten opiera się na rosnącej produktywności, dynamicznym rozwoju usług technologicznych i finansowych oraz silnej integracji z europejską gospodarką.

Znaczenie miast potwierdzają również dane europejskie - ponad 75% mieszkańców UE mieszka w miastach, które generują około 85% PKB Unii. To w obszarach miejskich realizowana jest większość działań związanych z transformacją energetyczną, transportem publicznym, cyfryzacją usług publicznych czy polityką mieszkaniową. Skuteczność polityk europejskich w dużej mierze zależy więc od zdolności miast do ich realizacji. 

Solidarność metropolitalna i rozwój regionalny

Siła metropolii nie kończy się na ich granicach administracyjnych. Największe polskie miasta czują się odpowiedzialne za rozwój całych obszarów funkcjonalnych, w tym gmin wiejskich i miejsko-wiejskich, które często nie dysponują własną infrastrukturą transportową czy szerokim dostępem do usług.

Współczesna metropolia to system połączeń:

• Rynek pracy, transport, zdrowie i edukacja - to miasta zapewniają regionalne zaplecze rozwojowe.
• Rozwój największych miast i ich obszarów funkcjonalnych przekłada się na wzrost wpływów podatkowych do budżetu państwa, co z kolei umożliwia stymulowanie aktywności gospodarczej w regionach słabiej rozwiniętych.
• Miasta i ich obszary funkcjonalne odgrywają szczególną rolę w realizacji europejskiej transformacji energetycznej. To na poziomie lokalnym realizowana jest większość działań związanych z modernizacją budynków, rozwojem transportu publicznego, odnawialnych źródeł energii oraz poprawą efektywności energetycznej.

Postulaty UMP: Potrzebujemy realnego partnerstwa

Mimo kluczowego znaczenia miast, obecny model programowania funduszy unijnych budzi niepokój samorządów. Chcemy jasno podkreślić, że miasta i ich obszary funkcjonalne nie mogą być traktowane jako drugorzędny aktor w podziale środków europejskich. Nie możemy zgodzić się na sytuację, w której środki dla nich są jedynie pozostałością po innych politykach - zgodnie z zasadą: „ile zostanie, tyle dostaną miasta”. Miasta są jednym z najważniejszych motorów wzrostu gospodarczego Polski i powinny być traktowane z należytą powagą w procesie planowania przyszłych inwestycji.

Apelujemy w tym kontekście o przyspieszenie prac nad rozwiązaniami prawnymi, umożliwiającymi stworzenie nowoczesnego systemu zarządzania obszarami metropolitalnymi w Polsce. Liczymy, że w niedalekiej przyszłości metropolie otrzymają adekwatne rozwiązania prawne, uwzględniające specyfikę poszczególnych miejskich obszarów funkcjonalnych. 

Unia Metropolii Polskich deklaruje gotowość do współpracy przy przygotowaniu Planu Partnerstwa Krajowego i Regionalnego na lata 2028-2034. Jednocześnie podkreślamy, że projektowanie skutecznej polityki rozwoju Polski bez realnego udziału miast i obszarów metropolitalnych nie przyniesie oczekiwanych efektów. Metropolie są dziś miejscem koncentracji kapitału ludzkiego, innowacji i przedsiębiorczości oraz przestrzenią życia milionów mieszkańców. Dlatego oczekujemy, że miasta będą traktowane jako pełnoprawny partner rządu w procesie planowania i realizacji polityk rozwojowych.