Samorządy mówią jednym głosem: System ROP to konieczność. Zanieczyszczający musi płacić!

Aktualizacja: Głos samorządów jest silny i zjednoczony – nasze stanowisko poparła właśnie Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia.

Strona samorządowa Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego (KWRiST) wraz z innymi organizacjami samorządowymi pozytywnie ocenia założenia projektu ustawy o systemie Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta (UC 100). Zgodnie ze stanowiskiem przyjętym 2 czerwca 2026 r., utrzymanie w projekcie ustawy założeń ROP to dobry krok. Przypisanie kluczowej roli podmiotom publicznym, podlegającym przejrzystym mechanizmom kontroli oraz dostosowanie do unijnego rozporządzenia PPWR pozwoli Polsce uniknąć wielomilionowych sankcji za brak realizacji celów recyklingowych. Istotna część kosztów funkcjonowania gminnych systemów gospodarowania odpadami musi zostać przeniesiona z mieszkańców na producentów i konsumentów opakowań. To jedyny sposób na zachowanie sprawiedliwości społecznej i wdrożenie nadrzędnej zasady – „zanieczyszczający płaci”.

14 kroków skutecznego ROP:

1. Uproszczenie i skrócenie procedury przekazywania gminom pieniędzy z opłaty opakowaniowej.
2. Jednolite zasady weryfikacji wniosków oraz precyzyjne określenie zakresu i finansowania obowiązkowych audytów prywatnych.
3. Wprowadzenie mechanizmu zatwierdzania wniosku o finansowanie w przypadku przekroczenia ustawowego terminu oraz skuteczna procedura skargowa.
4. Zwiększenie do 2% wpływów z opłaty opakowaniowej dla urzędów marszałkowskich na obsługę systemu.
5. Skierowanie części wpływów z kar administracyjnych (za brak lub nierzetelną ewidencję opakowań) do budżetów samorządów województw.
6. Zwiększenie z dwóch do trzech liczby przedstawicieli KWRiST w Radzie ROP, z uwagi na zróżnicowanie gmin (wiejskie, miejsko-wiejskie, miejskie i miasta na prawach powiatu).
7. Zróżnicowanie stawek dla gmin w oparciu o rzeczywiste koszty, gęstość zaludnienia i specyfikę terenu, a nie wyłącznie dane demograficzne.
8. Zapewnienie ciągłości i stabilności finansowej gmin poprzez minimalny poziom kierowanych do nich środków.
9. Doprecyzowanie, że beneficjentami środków z ROP mogą być związki międzygminne oraz związki metropolitalne.
10. Ujednolicenie przepisów z nowelizowaną ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (UCPG), zachowując swobodę organizacyjną samorządów.
11. Zapewnienie czasu i narzędzi na płynną realizację nowych obowiązków.
12. Środki z niezwróconej kaucji muszą trafiać do budżetów gmin według ustalonego algorytmu.
13. Wprowadzenie corocznego, obowiązkowego raportowania i kontroli środków przez instytucje publiczne, w tym NIK.
14. Prawny obowiązek opiniowania Zasad działania organizacji ROP (kluczowego dokumentu dla całego systemu) przez KWRiST.

Dalsze prace nad projektem ustawy powinny być poprzedzone przedstawieniem stronie samorządowej symulacji przepływów finansowych w ramach systemu ROP na przykładach gmin wiejskich, wiejsko-miejskich i miejskich. W tym celu niezbędne jest przedstawienie co najmniej założeń kluczowych aktów wykonawczych do projektu ustawy. 

W imieniu strony samorządowej KWRiST dokument podpisał Mieczysław Kieca – Współprzewodniczący Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego, Prezydent Miasta Wodzisław Śląski.