Ogólne

Seniorzy – rosnąca siła w miastach


26 kwiecień 2021

Do 2050 r., jak wskazują prognozy, populacja osób w wieku 60+ wzrośnie w Polsce do 13,7 mln, czyli ponad 40% ogółu ludności. Już pod koniec 2016 r. niemal co czwarty Polak miał 65 lat lub więcej. To wielkie wyzwanie dla całego społeczeństwa wymagające wdrażania nowych i udoskonalania już istniejących narzędzi.

Seniorzy są niezwykle ważną częścią społeczeństwa. Osoby starsze mają doświadczenie i mądrość życiową, którą mogą się dzielić i do której warto sięgać.

Osoby starsze chcą też być aktywne, czuć się potrzebne, być na bieżąco ze sprawami swoich dzieci i wnuków. Wielu seniorów podejmuje różne formy aktywności, np. regularne ćwiczenia fizyczne, mają zajmujące hobby, udzielają się towarzysko. Znacznej części, szczególnie w mniejszych miejscowościach, doskwiera jednak samotność i brak zajęcia. Brakuje możliwości i miejsc do spędzania wolnego czasu, spotkań.

Seniorzy na co dzień zmagają się z wieloma trudnościami, a czasem odpowiedniej opieki oraz łatwego dostępu do usług specjalistycznych.

Samorządowe programy senioralne

Miasta coraz częściej angażują się w realizację lokalnych polityk senioralnych. Samorządy dostrzegają i doceniają tą rosnącą grupę społeczną i – coraz częściej – chcą być przyjazne także właśnie dla seniorów.

Przykładem miasta przyjaznego seniorom jest Gdańsk, który od 2007 r. konsekwentnie buduje własną politykę senioralną. Jej kamienie milowe to: powołanie Gdańskiej Rady ds. Seniorów (w 2007 r.); powołanie Pełnomocnika ds. Seniorów (w 2011 r.); stworzenie portretu socjologicznego mieszkańców Gdańska w wieku 65+ (rok 2012); przyjęcie rekomendacji dotyczących priorytetów i kierunków działań na rzecz seniorów (2014 r.); stworzenie kompleksowej diagnozy potrzeb gdańskich seniorów (2016 r.); wybory do Rady Seniorów w Gdańsku (2018 r.).

W Gdańsku działa także Fundusz Senioralny wspierający finansowo  wydarzenia i inicjatywy kreowane przez seniorki i seniorów. W czasie 12 zrealizowanych edycji GFS wsparcie otrzymało ponad 440 takich inicjatyw, dotyczących integracji mieszkańców dzielnic, integracji międzypokoleniowej, organizacji warsztatów, zajęć artystycznych, kulinarnych, czy rękodzielniczych oraz sportowych.

Szczegółowe informacje na temat realizowanej w Gdańsku polityki senioralnej znaleźć można w Informatorze 2020 – Gdańsk dla Seniorów.

Innym przykładem może być Bydgoszcz. Miasto politykę senioralną realizuje konsekwentnie od 2011, kiedy to z inicjatywy Prezydenta Miasta Rafała Bruskiego powołana została Bydgoska Rada Seniorów. Do dnia dzisiejszego miasto zainicjowało i realizuje wiele programów senioralnych, m.in.:

  • Bydgoska i Metropolitalna Karta Seniora 60+ Zniżki dla seniorów na zakupy i usługi u ponad stu partnerów programu. Do tej pory wydano blisko 25 tysięcy kart.
  • Koperta Życia – Nadzieja na szybką i skuteczną pomoc, dzięki dostępnej w domu seniora kopercie z najważniejszymi informacjami dla ratowników. Program powstał przy współpracy z Wojewódzką Stacją Pogotowia Ratunkowego.
  • „Złota Rączka” – Darmowa pomoc seniorom w drobnych domowych naprawach.
  • Darmowe szczepienia ochronne – 1500 darmowych szczepień rocznie przeciwko grypie i pneumokokom.
  • Darmowa komunikacja miejska dla osób powyżej 65. roku życia
  • Budynki i mieszkania dedykowane seniorom. Inwestycja realizowana przez Bydgoskie Towarzystwo Budownictwa Społecznego. Zoptymalizowana architektura budynków i wnętrz, przestrzeń wspólna i inteligentne rozwiązania infrastrukturalne.

W 2019 r. powołano do życia Bydgoskie Biuro Seniora. – Decyzja o powołaniu do życia Bydgoskiego Biura Seniora to efekt dyskusji na temat potrzeb tej grupy społecznej. Bydgoskie Biuro Seniora powstało by wszystkie aktywności Miasta w dziedzinie polityki senioralnej, rozproszone do tej pory po różnych jednostkach, skupić w jednym miejscu. Działamy z seniorami i dla seniorów, uwzględniając, że jest to Grupa zarówno osób aktywnych, jak i tych, które bez pomocy radzą sobie gorzej – mówi Iwona Waszkiewicz, Wiceprezydent Bydgoszczy.

Pro senioralne działania podejmowane przez miasta i samorządy lokalne to jednak za mało. Konieczne jest aktywne włączenie się państwa. Przykładowo samorządy mogą inicjować profilaktykę zdrowotną seniorów, ale to rząd powinien uznać geriatrię za priorytet w polityce zdrowotnej, a co za tym idzie przekazać odpowiednie środki finansowe np. na funkcjonowanie jednostek geriatrycznych.

Międzynarodowa konwencja ważna dla seniorów

Sytuacja osób starszych została dostrzeżona także przez Organizację Narodów Zjednoczonych. To na forum ONZ właśnie opracowywana jest aktualnie Konwencja

Na forum ONZ prowadzona jest debata mająca na celu opracowanie i przyjęcie Konwencji o prawach osób starszych. Prace nad nią toczą się w grupie roboczej OEWGA (ang.: OPEN-ENDED WORKING GROUP on AGEING).

O włączenie się Polski w prace nad tą konwencją od lat – jak na razie bezskutecznie – apeluje Adam Bodnar, Rzecznik Praw Obywatelskich. W przekonaniu RPO nowa konwencja odegrałaby znaczącą rolę w zwiększeniu świadomości praw osób starszych, do których ochrony Polska zobowiązała się, ratyfikując międzynarodowe traktaty dotyczące praw człowieka, w tym Powszechną Deklarację Praw Człowieka oraz Konwencję o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. – Skoro w praktyce potencjał osób starszych nie jest realizowany w zadowalającym stopniu, to potrzebny jest instrument prawa międzynarodowego, który wprost wskaże prawa i ułatwi tworzenie mechanizmów zapewniających ich realizację – napisał Adam Bodnar, w pismach z 17 lipca 2018 r. skierowanych do ministrów:  Elżbiety Rafalskiej, Jacka Czaputowicza i Adama Lipińskiego.

Apel Rzecznika Praw Obywatelskich o włączenie się Polski w prace nad Konwencją o prawach osób starszych popiera Komisja ds. Zdrowia Unii Metropolii Polskich.