Raport przeznaczony jest przede wszystkim dla samorządowców, którzy w momencie wybuchu konfliktu zbrojnego w Ukrainie stanęli przed zadaniem przygotowania strategii działania w kilku perspektywach czasowych i przed zadaniem doboru pakietu rozwiązań mieszkaniowych optymalnych dla danego kontekstu przestrzennego i społecznego. Publikacja opisuje sytuację, rozwiązania i konsekwencje kryzysu uchodźczego z perspektywy dużych miast należących do Unii Metropolii Polskich.
Rekomendacje dla samorządów
Jak wynika z raportu UMP opublikowanego w kwietniu, który analizował ilość osób z Ukrainy przybyłych do Polski po 24 lutego br. „przeważająca większość Ukraińców zdecydowała się zatrzymać na dłużej w największych polskich ośrodkach miejskich, w tym przede wszystkim w obszarach metropolitalnych należących do UMP. W marcu 2022 r. nasze miasta i otaczające je gminy gościły prawie 70% spośród wszystkich obywateli Ukrainy, którzy przyjechali do Polski po 24 lutego i którzy mieszkali tu wcześniej – ponad 2 miliony 200 tysięcy osób”. Stąd narodziła się potrzeba analizy sytuacji i stworzenie rekomendacji oraz oznaczenia ryzyka na przyszłe podobne zdarzenia. Mogą one posłużyć samorządom w poradzeniu sobie z kolejną falą uchodźców z Ukrainy, ale i z Białorusi, którzy już przekraczają granice Polski. Oczywiście pomoc powinna być również usankcjonowana przez stronę rządową.
Główne wnioski
Raport krótko przypomina i podsumowuje obecnie dominujące formy zamieszkiwania osób uchodźczych w dużych miastach, by rozważyć, które z nich i jak mogą funkcjonować w najbliższej przyszłości. Opisy kolejnych form zamieszkiwania wskazują ich zalety i związane z nimi ryzyka oraz opisują, jak z perspektywy samorządów zapobiegać negatywnym zjawiskom społecznym tam, gdzie to możliwe, i jak przygotować się na to, czemu zapobiec się nie da.
Przedstawione w dokumencie przemyślenia bazują przede wszystkim na wynikach spotkań warsztatowych z przedstawicielami miast bezpośrednio mierzących się z problemami zakwaterowania uchodźców oraz na rozmowach ze specjalistami zajmującymi się migracjami, uchodźcami, procesami społecznymi.
W raporcie wysnuto kilka ważnych wniosków, m.in.
- Kwestie zakwaterowania uchodźców nie mogą być zadaniem jednego podmiotu, wymagają one współpracy. Odpowiedzialność za różne kwestie powinna być podzielona między rząd, samorząd, organizacje pozarządowe i wszędzie tam, gdzie to możliwe, samych zainteresowanych.
- Działania zmierzające do poszukiwania niestandardowych form zamieszkania dla osób uchodźczych mogą być też inspiracją dla rozwiązania problemów mieszkaniowych obywateli Polski i są okazją do testowania pewnych rozwiązań docelowych
- Wśród osób uchodźczych są też takie, które z różnych względów nie są w stanie samodzielnie zadbać o docelowe miejsca zamieszkania, warto zwrócić uwagę, że ta grupa jest szczególnie narażona na marginalizację społeczną, dyskryminację, wykorzystywanie. Osoby niesamodzielne, chore, niezaradne są też narażone na stres związany z długim zamieszkiwaniem w miejscach zbiorowego zakwaterowania (typu hale).
- Ze względu na to, że sytuacja jest dynamiczna, przyjmując dane rozwiązania mieszkaniowe lub prawne należy mieć na uwadze elastyczności i zakładać, że sposób ich wykorzystanie będzie się zmieniać.
„Konsekwencje społeczne i psychologiczne rozwiązań mieszkaniowych dla osób uchodźczych z Ukrainy” to kolejne z serii opracowanie badające i charakteryzujące sytuację Ukraińców w miastach Unii Metropolii Polskich po eskalacji wojny w Ukrainie. Raport „Miejska gościnność: wielki wzrost, wyzwania i szanse”, który opublikowano pod koniec kwietnia br. to pierwszy w Polsce dokument przedstawiający szacunki dotyczące liczby Ukraińców i Ukrainek, którzy przebywają w 12 największych polskich miastach oraz ich obszarach metropolitalnych, a także pokazujący miejsce ich pobytu. Według tego raportu liczba Ukraińców w Polsce wynosiła w marcu prawie 3,2 mln. Według aktualizacji dokumentu z lipca br. w kwietniu wzrosła do 3,85 mln, a w maju nieco spadła, osiągając blisko 3,4 miliony. Według kolejnego raportu UMP „Sąsiedzka pomoc” z sierpnia br. , okazuje się, że do początku maja 2022 r. 67 proc. mieszkańców miast zrzeszonych w Unii Metropolii Polskich zaangażowało się w pomoc uchodźcom z Ukrainy. Natomiast w raporcie „NOWY DOM CZY CHWILOWY AZYL?” oszacowano, że ponad połowa Ukraińców wnioskujących o numer PESEL pod koniec kwietnia br. chciała wracać do kraju po zakończeniu wojny, a o piąty nie wiedział czy i kiedy wróci.
RAPORT I ZAŁĄCZNIK (UTWÓR) PODLEGAJĄ NINIEJSZEJ LICENCJI PUBLICZNEJ CREATIVE COMMONS - UZNANIE AUTORSTWA 3.0 POLSKA (CC BY 3.0 PL). UTWÓR PODLEGA OCHRONIE PRAWA AUTORSKIEGO LUB INNYCH STOSOWNYCH PRZEPISÓW PRAWA. KORZYSTANIE Z UTWORU W SPOSÓB INNY NIŻ DOZWOLONY NA PODSTAWIE NINIEJSZEJ LICENCJI LUB PRZEPISÓW PRAWA JEST ZABRONIONE. WYKONANIE JAKIEGOKOLWIEK UPRAWNIENIA DO UTWORU OKREŚLONEGO W NINIEJSZEJ LICENCJI OZNACZA PRZYJĘCIE I ZGODĘ NA ZWIĄZANIE POSTANOWIENIAMI NINIEJSZEJ LICENCJI.