Ogólne

W miastach trwają prace nad wdrożeniem ochrony sygnalistów


9 sierpnia 2021

Do 17 grudnia polski ustawodawca ma czas na implementowanie unijnej dyrektywy o ochronie sygnalistów. Jeżeli tego nie uczyni w terminie, to unijne przepisy będą stosowane w naszym kraju bezpośrednio. Procedury chroniące sygnalistów mają też obowiązek wprowadzić podmioty prywatne (np. firmy) jak i publiczne, w tym jednostki samorządu terytorialnego.

O wdrażaniu przepisów dotyczących ochrony sygnalistów dyskutowali eksperci Miast Unii Metropolii Polskich im. Pawła Adamowicza na spotkaniu zorganizowanym 22 lipca 2021 r. Gościem specjalnym spotkania była Katarzyna Gospodarowicz, Radca Prawny, Partner w Kancelarii SDZ Legal Schindhelm. Prawniczka przybliżyła obowiązujący w tej materii Stan prawny.

- Ochrona sygnalistów nie została uregulowana przez polskiego ustawodawcę. Obowiązującymi w tym zakresie są przepisy Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1937 z 23 października 2019 r. w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii (Dz.Urz.UE.L. Nr 305, str. 17). Przepisy tej dyrektywy nie zostały jeszcze zaimplementowane do naszego, krajowego systemu prawnego. Na wydanie stosownej ustawy polski ustawodawca ma czas do 17 grudnia br. Jeżeli do tej daty nie zostanie wydana stosowna ustawa, przepisy dyrektywy będą stosowane w Polsce bezpośrednio – mówiła Katarzyna Gospodarowicz. - Dyrektywa nie proponuje explicite definicji sygnalisty, ale poprzez ustanowienie warunków uprawniających do ochrony wskazuje, kto może być za niego uznany.

Z treści dyrektywy wynika, że „sygnalista” to osoba pracująca dla organizacji publicznej lub prywatnej lub utrzymująca kontakt z taką organizacją w związku ze swoją działalnością zawodową, która (niejednokrotnie) jako pierwsza dowiaduje się o zagrożeniach lub szkodach dla interesu publicznego, do jakich dochodzi w tym kontekście. Zgłaszając naruszenia prawa Unii, które są szkodliwe dla interesu publicznego, osoba taka działa jako „sygnalista” i tym samym odgrywa kluczową rolę w ujawnianiu takich naruszeń i zabieganiu im oraz w ochronie dobra społecznego (...).".

- Sygnaliści są objęci ochroną prawną, jeśli w momencie zgłoszenia mieli uzasadnione przekonanie poparte okolicznościami i znanymi im faktami, że raportują informacje prawdziwe. Nie ma przy tym znaczenia czy zgłaszane informacje w toku śledztwa potwierdzą się czy nie – informowała Katarzyna Gospodarowicz. - Na ochronę mogą liczyć też osoby, które przekazały niedokładne informacje w skutek niezamierzonego błędu.

Prawniczka przypomniała ponadto, że Państwa Członkowskie Unii Europejskiej zostały zobowiązane do podjęcia wszelkich, niezbędnych kroków prawnych w celu zakazania stosowania wobec sygnalistów wszelkich form działań odwetowych.

- Działania odwetowe oznaczają bezpośrednie lub pośrednie działanie lub zaniechanie mające miejsce w kontekście związanym z pracą, które jest powodowane zgłoszeniem wewnętrznym lub zewnętrznym lub ujawnieniem publicznym i które wyrządza lub może wyrządzić nieuzasadnioną szkodę dla osoby dokonującej zgłoszenia – tłumaczyła Katarzyna Gospodarowicz.

W trakcie spotkania samorządowcy wymienili informacje dotyczące zaawansowania prac nad przygotowaniem Miast do wdrożenia przepisów o ochronie sygnalistów. Uzgodniono także, że podobne spotkania będą odbywać się cyklicznie, w celu wymiany dobrych praktyk i wypracowania jak najlepszych rozwiązań proceduralnych. Miasta muszą być bowiem gotowe na wejście w życie przepisów dyrektywy w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenie prawa Unijnego (jej przepisy wchodzą w życie 16 grudnia 2021 r.), nawet w sytuacji, gdy ustawodawca nie zdąży przygotować stosownej implementacji jej przepisów.

Michał Cyrankiewicz-Gortyński

Redaktor