Aktualności

W oczekiwaniu na nową definicję budowli gminny fiskus może stosować dotychczasowe przepisy

Cofnij

31 października 2023

W wyznaczonym przez Trybunał Konstytucyjny terminie na dostosowanie przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych do wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niezgodność z konstytucją przepisów definiujących budowle, nadal mogą być one stosowane, a wydane na ich podstawie decyzje podatkowe gmin pozostają ważne. I chociaż jest to trudne do pogodzenia z ideałem państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej podatnicy podatek od budowli mają obowiązek płacić – mówi prof. dr hab. Ryszard Piotrowski, konstytucjonalista z Uniwersytetu Warszawskiego.

Michał Cyrankiewicz-Gortyński: Panie Profesorze, co takiego orzekł Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 4 lipca 2023 r. (sygn. akt SK 14/21) w sprawie dotyczącej definicji budowli?

Prof. dr hab. Ryszard Piotrowski: W wyroku tym, dotyczącym definicji legalnej budowli, Trybunał Konstytucyjny uznał, że nie jest dopuszczalne regulowanie w ustawie niepodatkowej tak istotnych elementów konstrukcji prawnej podatku, jak jego przedmiot.

Przypomnijmy. Wyrok dotyczył przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Tak. Przepisy tej ustawy regulują m.in. zagadnienia związane z opodatkowaniem budowli. Jednak ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie zawiera w swoich przepisach definicji budowli, jako przedmiotu opodatkowania. W tym zakresie odsyła do przepisów innej ustawy, do prawa budowlanego. I to właśnie Trybunał Konstytucyjny zakwestionował wskazując, że tak istotny element, jak przedmiot opodatkowania powinien być zdefiniowany w przepisach podatkowych, a nie w jakiejś innej ustawie. I to stanowisko trzeba uznać za słuszne. Definicja budowli zawarta w prawie budowlanym została bowiem stworzona na potrzeby prawa budowlanego, a nie na potrzeby podatku od nieruchomości uregulowanego w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych.

Trybunał Konstytucyjny nie po raz pierwszy wskazywał ustawodawcy, że definicja budowli dla celów podatkowych powinna wynikać z przepisów podatkowych, że takie odsyłanie do innych ustaw nie jest akceptowalne z konstytucyjnego punktu widzenia.

Trybunał Konstytucyjny już dwukrotnie wskazywał, że przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych odsyłające w zakresie definicji budowli, jako przedmiotu opodatkowania, do prawa budowlanego są wątpliwe konstytucyjnie i wskazywał ustawodawcy na konieczność ich zmiany.

Pierwszy raz Trybunał wypowiedział się na ten temat w sprawie o sygnaturze P 33/09 (wyrok TK z dnia 11 września 2011 r.), a po raz drugi w postanowieniu sygnalizacyjnym z dnia 15 grudnia 2020 r. (sygn. akt S 3/20). 

W przytoczonym wyroku Trybunał zalecał ustawodawcy wyposażenie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych we własne, autonomiczne, nie odwołujące się doprawa budowlanego definicje m.in. budowli. 

Natomiast w postanowieniu sygnalizacyjnym Trybunał Konstytucyjny wskazał, tu zacytuję, że „Zawarcie w art. 1a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych odwołania do przepisów prawa budowlanego nie pozwala na zrekonstruowanie przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości wyłącznie na podstawie przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Określenie przedmiotu opodatkowania ma kluczowe znaczenie dla podatników w kontekście wywodzonych z art. 2 Konstytucji zasad: zaufania obywatela do państwa, bezpieczeństwa prawnego oraz określoności prawa. Już na podstawie samego brzmienia przepisów ustawy podatkowej podatnik powinien wiedzieć, bez większych wątpliwości, czy podlega w danym stanie faktycznym opodatkowaniu, czy też nie. Tymczasem w wypadku budowli jako przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości nie jest możliwe zrekonstruowanie przedmiotu opodatkowania wyłącznie na podstawie ustawy podatkowej, jaką jest ustawa o podatkach i opłatach lokalnych. Konieczne jest bowiem odwołanie się do przepisów prawa budowalnego, które również nie pozwalają na precyzyjne ustalenie – dla celów podatkowych – czy dany obiekt podlega opodatkowaniu jako budowla, czy też nie.”.

Michał Cyrankiewicz-Gortyński

Redaktor