Facebook
X
Linkedin35-lecie Unii Miasteczek Polskich
Przed przystąpieniem do realizacji porządku obrad przewodniczący Mieczysław Kieca oddał głos prezesowi Unii Miasteczek Polskich, burmistrzowi Proszowic, Grzegorzowi Cichemu.
– Unia Miasteczek Polskich powstała 35 lat temu w Kazimierzu Dolnym nad Wisłą z inicjatywy burmistrzów, którzy uznali, że małe miasta oraz gminy miejsko‑wiejskie również powinny mieć własną reprezentację. Od tamtej pory, przez ostatnie 35 lat, Unia Miasteczek Polskich konsekwentnie reprezentuje interesy tych samorządów. A ponieważ w tym roku nie organizowaliśmy szczególnych uroczystości jubileuszowych, proszę przyjąć świąteczno‑jubileuszowy upominek jako wyraz podziękowania za lata dobrej współpracy – powiedział prezes Unii Miasteczek Polskich, Grzegorz Cichy.
„Diabeł tkwi w szczegółach”, czyli NIST o dochodach JST
Część merytoryczną posiedzenia KWRiST rozpoczął prof. Paweł Swianiewicz, dyrektor Narodowego Instytutu Samorządu Terytorialnego, który zaprezentował raport pt.: „Sukces w ogóle, diabeł tkwi w szczególe, czyli o ustawie o dochodach jednostek samorządu terytorialnego z października 2024 r.”
– Nowa ustawa została dobrze zaprojektowana w swoich ogólnych założeniach, jednak zawiera elementy, które – w naszej ocenie – wymagają korekt. A ponieważ, jak mówi przysłowie, diabeł tkwi w szczegółach, uznaliśmy, że to najlepiej oddaje istotę problemu – podkreślił prof. Swianiewicz.
Raport wskazuje, że ustawa przede wszystkim ustabilizowała udziały PIT i CIT w dochodach samorządów, ale nie zwiększyła ich autonomii finansowej. NIST rekomenduje, aby JST miały możliwość realnego wpływu na wysokość podatków dochodowych pobieranych na ich obszarze. Jest to rozwiązanie powszechnie stosowane w wielu krajach europejskich.
Zwrócono także uwagę na konieczność zmian w systemie wyrównawczym, w tym na potrzebę przedefiniowania „potrzeb rozwojowych” oraz zastosowania bardziej precyzyjnych modeli wydatkowych.
Istotnym elementem prezentacji była również analiza tzw. luki oświatowej, szacowanej w 2024 r. na 18 mld zł. Jak zaznaczył prof. Swianiewicz, choć nadal występują samorządy, w których środki na edukację nie pokrywają wynagrodzeń nauczycieli, przypadki te mają charakter sporadyczny.
Strona rządowa i samorządowa zgodnie uznały raport za cenny wkład w zapowiedziany przegląd ustawy oraz zadeklarowały kontynuację prac nad koniecznymi korektami.
Strona samorządowa zaapelowała także o nieprzerwane i dynamiczne monitorowanie skutków ustawy o dochodach JST, zwłaszcza że jednym z jej widocznych efektów jest pogłębienie różnic: silni stają się silniejsi, a słabsi – jeszcze słabsi.
- Z raportu wynika, że 80% samorządów pozytywnie ocenia zmianę ustawy o dochodach, natomiast 20% – nie – mówił Wojciech Saługa, marszałek Województwa Śląskiego. - To właśnie na tej grupie należy skupić uwagę, aby nie zaburzyć ogólnego obrazu reformy finansowej.
– Jesteśmy gotowi do pełnej, szybkiej i dynamicznej współpracy z Ministerstwem Finansów nad tą ustawą – podsumował dyskusję prowadzący spotkanie prezydent Wodzisławia Śląskiego.
Opłaty cmentarne wymagają uporządkowania
W trakcie posiedzenia wysłuchano również informacji na temat rządowo‑samorządowego spotkania dotyczącego tzw. opłat cmentarnych.
Z inicjatywą zajęcia się tą kwestią wystąpiła Unia Metropolii Polskich im. Pawła Adamowicza, do której coraz częściej napływają sygnały z miast o rosnącej liczbie wyroków sądów administracyjnych uchylających uchwały dotyczące tych opłat.
– Obowiązujące przepisy ustawy z 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych nie zawierają jednoznacznych regulacji dotyczących zasad ustalania opłat za korzystanie z cmentarzy komunalnych i urządzeń cmentarnych. Dodatkowo w ostatnich latach doszło do istotnej zmiany linii orzeczniczej sądów administracyjnych, które coraz częściej kwestionują uchwały organów stanowiących gmin w tych sprawach – wyjaśniła Dorota Bąbiak‑Kowalska, dyrektor zarządzająca Unii Metropolii Polskich.
Jak podkreśliła, taki stan prawny powoduje nie tylko poważne skutki finansowe dla gmin, ale przede wszystkim prowadzi do nierównego obciążenia mieszkańców kosztami utrzymania cmentarzy. Zmiana orzecznictwa powoduje, że ciężar ten coraz częściej dotyczy wąskiej grupy osób, których bliscy spoczywają w grobach ziemnych. Jest to sprzeczne zarówno z zasadą sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP) jak i zasadą równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP).
– Dlatego podczas poprzedzającego posiedzenie KWRiST spotkania strona rządowa i samorządowa zgodnie uznały potrzebę pilnej zmiany przepisów regulujących kwestie opłat cmentarnych – poinformowała zgromadzonych dyrektor Dorota Bąbiak - Kowalska.
Podczas ostatniego w tym roku posiedzenia plenarnego Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego nie zabrakło uroczystych momentów. Spotkaniu towarzyszyły świąteczne życzenia — zarówno bożonarodzeniowe, jak i noworoczne. Uczestnicy otrzymali również upominki z okazji 35-lecia Unii Miasteczek Polskich, które wręczył prezes tej organizacji, Grzegorz Cichy, burmistrz Proszowic.
