Ogólne

Z lutowego posiedzenia Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego


27 luty 2020

O potrzebie zmiany przepisów dotyczących opodatkowania terenów kolejowych, zmianie ustawy o drogach publicznych, gospodarowaniu odpadami komunalnymi oraz zmianach w programie Czyste Powietrze dyskutowano na posiedzeniu KWRiST, które odbyło się 26 lutego 2020 r.

Z apelem o podjęcie pilnych działań w celu uszczelnienia systemu podatku od nieruchomości wystąpili do rządu samorządowcy. Przedstawicielom gmin i miast chodzi przede wszystkim o zawężenie przedmiotowego i podmiotowego zwolnienia z tej daniny terenów, an których usytuowane są elementy infrastruktury kolejowej.

Zgodnie z obecnie obowiązującym brzmieniem art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, ze zwolnienia z podatku od nieruchomości korzystają grunty, budynki i budowle wchodzące w skład infrastruktury kolejowej w rozumieniu przepisów o transporcie kolejowym, która:

  • jest udostępniana przewoźnikom kolejowym lub
  • jest wykorzystywana do przewozu osób, lub
  • tworzy linie kolejowe o szerokości torów większej niż 1435 mm.

Przytoczoną treść przepisu art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych uzyskał od 1 stycznia 2017 r. w związku z wejściem w życie przepisów zmieniającychzawartych w ustawie z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o transporcie kolejowym oraz niektórych innych ustaw. O ile zatem do końca 2016 r. zwolnienie obejmowało wyłącznie budowle wchodzące w skład infrastruktury kolejowej i grunty pod nimi, o tyle obecnie zwolnieniem w podatku od nieruchomości objęte zostały grunty, budynki i budowle wchodzące w skład infrastruktury kolejowej. Zmiana ta jest o tyle istotna, że obecnie zwolnieniem objęte są całe działki ewidencyjne, bez względu na to, w jakim stopniu są one zajęte przez elementy infrastruktury kolejowej. Jak wskazują samorządowcy konsekwencją tego jest unikanie opodatkowania całych działek ewidencyjnych, które ani faktycznie ani potencjalnie nie są związane z transportem kolejowym, a które jedynie w niewielkiej części zajęte są pod infrastrukturę kolejową. W szczególności nowe brzmienie przepisu wykorzystywane jest przez podmioty gospodarcze, aby unikać płacenia podatku gminie.

- Co do zasady zgadzamy się, że infrastruktura kolejowa powinna być zwolniona od podatku od nieruchomości. Jeśli jednak duży hipermarket w Poznaniu, który ma bocznicę kolejową zajmującą pół procenta powierzchni działki, nie płaci podatku od nieruchomości od całej działki, to wnosimy o uściślenie zapisu. Nie chcemy, by odbywała się kradzież pieniędzy publicznych w majestacie prawa – argumentował Andrzej Porawski, Sekretarz Strony Samorządowej.

Skutki opisanej sytuacji zdestabilizowały finanse wielu gmin, zwłaszcza w kontekście wciąż rosnących obciążeń budżetów JST (wzrost wynagrodzeń, wzrost cen towarów i usług, w tym energii elektrycznej, usług budowlanych, rosnące koszty gospodarki odpadami, wciąż niedofinansowana oświata i in.). Dlatego strona samorządowa widzi konieczność pilnych zmian legislacyjnych zmierzających do wyeliminowania luki w prawie podatkowym i uszczelnienia systemu podatkowego, tak, aby kosztem społeczności lokalnych nie finansować nieuzasadnionych korzyści podmiotów gospodarczych.

Sporu o dopuszczenie ruchu ciężkich pojazdów ciąg dalszy

Na lutowym posiedzeniu KWRiST kontynuowano dyskusję o projekcie nowelizacji ustawy o drogach publicznych, który - realizując wyrok dopuszcza do ruchu na prawie wszystkich drogach publicznych w Polsce pojazdy o Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z marca 2019 r. o nacisku 11,5 tony na oś napędową. Na takie rozwiązanie samorządowcy nie chcą się zgodzić, argumentując, że doprowadzi to do szybkiej degradacji dróg lokalnych, które nie były budowane z myślą o pojazdach ciężarowych. Ponieważ na lutowym posiedzeniu KWRiST zabrakło przedstawicieli Ministerstwa Infrastruktury (gospodarz projektu) Paweł Szefernaker, wiceminister spraw wewnętrznych i administracji, który współprzewodniczył obradom Komisji Wspólnej podjął decyzję o zawieszeniu opiniowania do czasu spotkania ministra infrastruktury z samorządowcami w tej sprawie.

Powstanie rządowo - samorządowy zespół ds. gospodarowania odpadami

- Powołanie Jacka Ozdoby na stanowisko wiceministra klimatu, odpowiedzialnego za gospodarkę odpadami umożliwi powołanie takiego zespołu zarządzeniem Michała Kurtyki, Ministra Klimatu - poinformowała na posiedzeniu KWRiST Małgorzata Golińska, wiceminister klimatu. - Zespół zostanie powołany, jak tylko Strona Samorządowa przedstawi swoich kandydatów do jego składu - dodała.

W trakcie dyskusji nad tym punktem posiedzenia Krzysztof Żuk, Prezydent Lublina zaproponował, aby jednym z pierwszych tematów obrad zespołu była nowelizacja przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w zakresie przepisów dotyczących ustalania przez rady gmin stawek opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. - Jest to konieczne, zwłaszcza w świetle nasilonych kontroli regionalnych izb obrachunkowych czy odmiennych od dotychczasowych wyroków sądów dotyczących uchwał gmin w sprawie ustalania opłat za gospodarowanie odpadami czy wzorów deklaracji. Przejrzyjmy te przepisy i poprawmy to, co budzi wątpliwości w toku postępowania administracyjnego – zaproponował Krzysztof Żuk.

O zmianach w programie „Czyste Powietrze”

Informację na temat projektowanych zmian w programie Czyste Powietrze przedstawił Piotr Woźny, Prezes Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. - Skracamy procedurę oceny wniosków, chcemy też, aby w realizację programu zaangażowały się bardziej gminy, np. w zakresie weryfikacji oświadczeń dotyczących poziomu dochodów wnioskodawców, czy pośredniczeniu w udzielaniu mieszkańcom dotacji na spłatę zaciągniętych na termomodernizację, czy wymianę pieców kredytów - mówił prezes NFOŚiGW. - Naszym głównym priorytetem jest dotarcie do właścicieli ok. 400 tys. domów jednorodzinnych podłączonych do sieci gazowej, ale wykorzystujących gaz jedynie „do gotowania”, ale już nie do ogrzewania - dodawał.

Jak przekonywał Prezes NFOŚiGW uczestnicząc w realizacji programu Czyste Powietrze samorządy będą mogły zrealizować swoje obowiązki wynikające z wojewódzkich programów ochrony powietrza. Ponadto Fundusz jest gotów uruchomić program wsparcia pomocą techniczną dla samorządów oraz płacić 100 zł za każdy skutecznie złożony wniosek przez osobę z grupy o podwyższonym dofinansowaniu.

W trakcie dyskusji przedstawiciele Strony Samorządowej zasugerowali konieczność reaktywacji powiatowych i gminnych funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej, które zostały zlikwidowane w 2010 r. - Samorządy są zróżnicowane i nie da się stworzyć jednego centralnego programu, który odpowiadałby wszystkim. Gminne i powiatowe fundusze ochrony środowiska byłyby zatem doskonałym narzędziem wspierania rządowych programów i dostosowania ich do potrzeb konkretnych grup mieszkańców - wskazywał Krzysztof Iwaniuk, Wójt Gminy Terespol, Przewodniczący Zarządu Związku Gmin Wiejskich RP.

W ocenie Piotra Woźnego reaktywacja gminnych (powiatowych) funduszy ochrony środowiska jest kwestią do dyskusji. - Ważne jest, aby program Czyste Powietrze był efektywny, a tego nie osiągniemy bez współpracy rządu i samorządu terytorialnego - mówił Prezes NFOŚiGW.

 

Michał Cyrankiewicz-Gortyński

Redaktor