Z październikowego posiedzenia Komisji Wspólnej

Prezydent Wodzisławia Śląskiego, Mieczysław Kieca, rozpoczął spotkanie od apelu strony samorządowej o bezpośrednie spotkanie z Premierem Donaldem Tuskiem. Po rozmowach premiera z przedstawicielami „Ruchu Samorządowego TAK! dla Polski”, strona samorządowa oczekuje pełnego i reprezentatywnego dialogu. Zaproszenie do rozmowy dotyczy kluczowych kwestii, w tym finansów jednostek samorządu terytorialnego, które mają wpływ na jakość usług publicznych, rozwój lokalny i stabilność państwa. 

Ewaluacja ustawy o dochodach JST pilnie potrzebna

Następnie strona samorządowa zaapelowała o jak najszybsze rozpoczęcie prac nad monitoringiem wdrażania ustawy o dochodach JST. Dane Ministerstwa Finansów na 2026 rok pokazują, że 149 JST (w tym 14 województw i 118 gmin) odnotuje spadek wpływów podatkowych. W wielu przypadkach wzrost dochodów nie przekracza 4%, co utrudnia realizację zadań rozwojowych i absorpcję funduszy zewnętrznych. Prezydent Kieca podkreślił, że bez dostępu do danych źródłowych i korekt systemowych planowanie wieloletnie staje się fikcją. W ocenie strony samorządowej konieczne jest przeprowadzenie analizy i przygotowanie nowelizacji ustawy w III kwartale 2026 r., tak by poprawki mogły wejść w życie w 2027 r. W odpowiedzi na wniosek strony samorządowej wiceminister finansów Hanna Majszczyk zapewniła, że ustawa jest analizowana, a resort przygotowuje listę spraw do weryfikacji. Monitoring ma ruszyć na podstawie danych za 2025 r. Wiceminister wyjaśniła też, że prognozy opierają się na aktualnych danych statystycznych („N minus 2”), a 80% JST otrzyma w 2026 r. wyższe dochody niż zakładały ich prognozy. Różnice wynikają głównie z korekt w alokacji CIT za 2025 r. 

Należy przywrócić samodzielność samorządom

W trakcie posiedzenia Komisji Wspólnej strona samorządowa zaapelowała także o pełną implementację art. 165 ust. 2 i art. 166 Konstytucji w nowej ustawie przywracającej rolę samorządów. Chodzi o zdefiniowanie zakresu zadań własnych samorządów w ustawach szczegółowych, jednocześnie pozostawiając organom samorządowym decyzję o sposobie ich realizacji. Konstytucja i Europejska Karta Samorządu Lokalnego i Terytorialnego wymagają samodzielności samorządów. W odpowiedzi wiceminister Tomasz Szymański zadeklarował, że propozycje zostaną przeanalizowane i włączone do projektu ustawy o likwidacji barier utrudniających funkcjonowanie jednostek samorządu terytorialnego, która została wpisana do wykazu prac legislacyjnych rządu pod nr UD309. 

Asystencja osobista: nowe, niedofinansowane zadanie dla powiatów

Ponadto strona samorządowa skrytykowała rząd za sposób procedowania projektu ustawy o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami (MRPiPS). Ustawa nakłada na samorządy powiatowe liczne nowe obowiązki (zatrudnianie personelu, działania administracyjne), a tym samym generujące znaczne koszty. Jednocześnie kolejne wersje przedkładanego Stronie samorządowej KWRiST wersje projektu przewidywały dla samorządów powiatowych coraz to niższe środki na obsługę realizacji tych nowych zadań. O ile pierwotna wersja projektu przewidywała przeznaczenie na ten cel 10% środków przeznaczonych na realizację zadań, o tyle kolejne ich wysokość zmniejszały najpierw do 7%, a następnie do 5%. Samorządy negatywnie zaopiniowały 5%, uznając to za niewystarczające.

Rada Ministrów ostatecznie rozpatrzyła projekt, w którym środki na obsługę zostały obniżone do 4%. Ostatecznie strona samorządowa zaapelowała d strony rządowej o refleksję i powrotu do pierwotnie zakładanej wysokości środków na obsługę zadań przez samorządy. Jak podkreślali przedstawiciele strony samorządowej nie ma zgody na udawanie, że zadanie będzie zrealizowane, skoro z góry wiadomo o jego niedofinansowaniu.

Nie ma zgody na psucie prawa

W trakcie posiedzenia Komisja Wspólna Rządu i Samorządu Terytorialnego negatywnie zaopiniowała projekt ustawy o zmianie ustawy o samorządzie województwa i innych ustaw (UD271) opracowany przez Ministerstwo Edukacji Narodowej. Przyczyną negatywnej opinii jest upór MEN przy dodawaniu do wojewódzkiej, samorządowej ustawy ustrojowej przepisów, które w ocenie wszystkich samorządów nie powinny się w jej treści znaleźć. Powinny zostać zamieszczone w przepisach materialnych prawa oświatowego. Projekt wprowadza rozdział dotyczący powołania rady kwalifikacji do ustawy o ustroju samorządu województwa, co strona samorządowa uznała za psucie porządku prawnego. Ponadto Komisja Wspólna Rządu i Samorządu Terytorialnego nie zaopiniowała trzech projektów. Prace nad nimi będą kontynuowane. Są to:

• projekt rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie podziału rezerwy celowej budżetu państwa „Pomoc dla repatriantów” (RD328) – Komisja upoważniła właściwy Zespół do wydania wiążącej opinii w jej imieniu.
• Projekt Krajowego Planu w dziedzinie Energii i Klimatu do 2030 r. z perspektywą do 2040 r. (Minister Energii), który zostanie zaopiniowany po przekazaniu stronie samorządowej ostatecznej wersji projektu.
• Projekt ustawy o zmianie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz ustawy – Prawo wodne (UD48) (Ministerstwo Infrastruktury). Strona samorządowa oczekuje na pełen, poprawiony projekt ustawy.

Lista projektów zaopiniowanych przez KWRiST pozytywnie:

• Projekty Programów Regionalnych (Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Poznaniu) tj.:
  • „Wielkopolskiego Programu Przeciwdziałania Przemocy Domowej na lata 2026–2030”, w tym:
    • „Ramowego Programu Korekcyjno-Edukacyjnego dla Osób Stosujących Przemoc Domową”,
    • „Ramowego Programu Ochrony Osób Doznających Przemocy Domowej”,
    • „Ramowego Programu Psychologiczno-Terapeutycznego dla Osób Stosujących Przemoc Domową”.
  • „Wielkopolskiego Programu Wspierania Osób Starszych na lata 2026–2030”,
  • „Wielkopolskiego Programu Wspierania Osób z Doświadczeniem Migracji na lata 2026–2030”,
  • „Wielkopolskiego Programu Wspierania Osób z Ograniczoną Sprawnością na lata 2026–2030”,
  • „Wielkopolskiego Programu Wspierania Rodziny, Systemu Pieczy Zastępczej i Adopcji na lata 2026–2030”,
• Projekt rozporządzenia Ministra Edukacji w sprawie Sektorowej Ramy Kwalifikacji w sektorze energetyka".
• Projekt rozporządzenia Ministra Edukacji w sprawie w sprawie rozliczania dotacji celowej na dofinansowanie funkcjonowania branżowych centrów umiejętności.
• Projekt rozporządzenia Ministra Edukacji w sprawie wydawania orzeczeń i opinii przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych.
• Projekt rozporządzenia Ministra Edukacji zmieniającego rozporządzenie w sprawie akredytacji kształcenia ustawicznego w formach pozaszkolnych.
• Projekt rozporządzenia Ministra Edukacji zmieniającego rozporządzenie w sprawie sposobu opracowywania sprawozdania z wysokości średnich wynagrodzeń nauczycieli.
• Projekt rozporządzenia Ministra Edukacji zmieniającego rozporządzenie w sprawie doradztwa zawodowego.
• Projekt rozporządzenia Ministra Finansów i Gospodarki sprawie zmiany rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu danych zawartych w deklaracjach podatkowych i w ewidencji w zakresie podatku od towarów i usług (nr 1042).
• Projekt rozporządzenia Ministra Finansów i Gospodarki zmieniającego rozporządzenie w sprawie zaliczenia gmin oraz miast do jednego z czterech okręgów podatkowych (WPL 1033).
• Projekt rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska w sprawie kwalifikacji w zakresie geologii.
• Projekt rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie Krajowego Funduszu Szkoleniowego (Nr 75 w wykazie prac legislacyjnych Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej).
• Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie szczegółowego sposobu sporządzania, aktualizacji i przekazywania programu naprawczego oraz szczegółowego zakresu i formatu informacji zawartych w tym programie (MZ 1812).
• Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie kosztów, których wysokość nie jest zależna od parametrów wskazanych w art. 118 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (MZ 1824).
• Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu zadań wojewódzkiego koordynatora ratownictwa medycznego (MZ 1809).
• Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniający rozporządzenie w sprawie kursów uprawniających do pracy na stanowisku dyspozytora medycznego i wojewódzkiego koordynatora ratownictwa medycznego oraz kursu doskonalącego dla dyspozytora medycznego (MZ 1821),
• Projekt rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie zasad gospodarki finansowej Funduszu Pracy (Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej) (projekt umieszczony w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów pod numerem RD229).
• Projekt uchwały Rady Ministrów w sprawie wyrażenia zgody na przedłożenie Komisji Europejskiej drugiej aktualizacji zestawu celów środowiskowych wód morskich (Ministerstwo Infrastruktury),
• Projekt ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (UD 213) (Ministerstwo Zdrowia).
• Projekt zarządzenia Prezesa Rady Ministrów zmieniającego zarządzenie w sprawie Międzyresortowego Zespołu do spraw uczenia się przez całe życie i Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji (Ministerstwo Edukacji Narodowej).
• Wniosek Ministerstwa Infrastruktury dot. włączania do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji (ZSK) kwalifikacji wolnorynkowej „Operowanie bezzałogowymi, zdalnie sterowanymi i autonomicznymi pojazdami podwodnymi (ang. ROV Operator)”,
• Wniosek Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w sprawie proponowanych zmian dot. wprowadzenia nowego zawodu technik aranżacji florystycznych.