Misja Miast i NEEST

Pięć polskich miast w elitarnej grupie

W 2022 roku Komisja Europejska ogłosiła listę uczestników inicjatywy „Europejska misja 100 neutralnych klimatycznie i inteligentnych miast do 2030 roku”. Jej celem jest wsparcie i promocja europejskich miast w systemowej transformacji w kierunku neutralności klimatycznej i przekształcenie ich w ośrodki eksperymentów i innowacji. Spośród 377 zgłoszeń wybrano 100 miast z państw UE i 12 z krajów stowarzyszonych. W tym prestiżowym gronie znalazło się pięć polskich miast: Kraków, Warszawa, Wrocław, Łódź i Rzeszów.

Polskie metropolie dołączyły tym samym do takich miast jak Paryż, Kopenhaga czy Amsterdam. To duże wyróżnienie, ale też ogromne zobowiązanie – każde z nich musi wypracować własną ścieżkę dojścia do neutralności klimatycznej do 2030 roku, pełniąc jednocześnie rolę ośrodka testowego do rozwoju innowacji dla całej Europy.

Na lata 2022–2023 w ramach inicjatywy Komisji Europejskiej przewidziano budżet w wysokości 360 mln euro na działania wspierające obszary takie jak czysta mobilność, efektywność energetyczna, ekologiczne planowanie przestrzenne czy gospodarka odpadami. Jak podkreśla Komisja, miasta – mimo że zajmują tylko 4% powierzchni lądowej UE – są domem dla 75% Europejczyków i odpowiadają za ponad 70% emisji CO₂. To właśnie one muszą stać się liderami transformacji energetyczno-klimatycznej.

Polskie miasta a Kontrakty Klimatyczne - wspólny mianownik dla różnych miast

Każdy uczestnik Misji miał obowiązek opracowania Kontraktu Klimatycznego swojego miasta (Climate City Contract). Dokumenty te mają wskazać realną ścieżkę dojścia do neutralności klimatycznej – określić cele, działania i partnerstwa, które pozwolą zredukować emisje gazów cieplarnianych w przewidzianym czasie. To swoista „mapa drogowa”, która porządkuje lokalne strategie, wskazuje luki w dotychczasowych politykach i uzupełnia je o dodatkowe inicjatywy.

Choć każdy kontrakt opiera się na lokalnych uwarunkowaniach – innej strukturze gospodarki, zasobach energetycznych czy systemie transportowym – wszystkie dokumenty mają wspólną logikę. Każde miasto musiało:

• przeanalizować istniejące strategie klimatyczne i energetyczne;

• oszacować lukę emisyjną (czyli różnicę między dotychczasowymi działaniami a celem neutralności);

• zaproponować zestaw dodatkowych działań, które tę lukę wypełnią;

• uzyskać szerokie zaangażowanie użytkowników miasta – od struktur samorządowych i biznesu, przez uczelnie i NGO, po mieszkańców, a także interesariuszy ponadlokalnych, jak władze regionalne i centralne.

Dzięki temu Kontrakty Klimatyczne stały się wspólną płaszczyzną działania dla polskich miast – narzędziem, które łączy lokalne realia z europejskimi ambicjami neutralności klimatycznej.