Ogólne

RPO: Zdalne obrady rad gmin nie mogą naruszać zasady jawności


18 czerwiec 2020

Z ustaleń dokonanych przez Rzecznika Praw Obywatelskich wynika, że prowadzenie obrad z wykorzystaniem środków komunikacji na odległość nierzadko odbywa się w sposób wyłączający możliwość udziału obywateli. Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o wyjaśnienie i zajęcia stanowiska w tej sprawie.

Zgodnie z treścią art. 15zzx wprowadzonego ustawą z 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 56), „w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego oraz działające kolegialnie organy: wykonawcze w jednostkach samorządu terytorialnego, w związkach jednostek samorządu terytorialnego, w związku metropolitalnym, w regionalnych izbach obrachunkowych,samorządowych kolegiach odwoławczych oraz w organach pomocniczych jednostek samorządu terytorialnego mogą zwoływać i odbywać obrady, sesje, posiedzenia, zgromadzenia lub inne formy działania właściwe dla tych organów, a także podejmować rozstrzygnięcia, w tym uchwały, z wykorzystaniem środków porozumiewania się na odległość lub korespondencyjnie (zdalny tryb obradowania)” (ust.1). Obradowanie w zdalnym trybie zarządza osoba uprawniona do przewodniczenia danemu organowi stanowiącemu jednostki samorządu terytorialnego oraz innemu organowi działającemu kolegialnie (ust. 2).

- Wskazany powyżej przepis nie zawiera wyłączenia innych przepisów dotyczących sposobu obradowania organów kolegialnych samorządu terytorialnego, odnosząc się jedynie do możliwości zorganizowania obrad i sesji z wykorzystaniem środków komunikacji na odległość jako wyjątku od zasady obradowania w trybie zwyczajowym poprzez fizyczną obecność na zgromadzeniu. W szczególności przepis art. 15zzx ustawy o przeciwdziałaniu COVID-19 nie odnosi się do innych zasad odbywania obrad organów samorządu terytorialnego, w tym m.in. do zasady jawności działania organów gminy. W związku z czym nie powinien być on stosowany w sposób wyłączający możliwość udziału obywateli w tych obradach. – podkreśla Adam Bodnar, Rzecznik Praw Obywatelskich w skierowanym do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji piśmie

Zasada jawności wynika wprost z przepisu art. 11b ustawy o samorządzie gminnym, zgodnie z którym „działalność organów gminy jest jawna”, a „ograniczenia jawności mogą wynikać wyłącznie z ustaw” (ust. 1). W ustępie drugim tego przepisu wskazano przy tym wyraźnie, że „jawność działania organów gminy obejmuje w szczególności prawo obywateli do uzyskiwania informacji, w stępu na sesje rady gminy i posiedzenia jej komisji”. Podobne regulacje obowiązują w odniesieniu do samorządu powiatowego (art. 8a ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym; Dz.U. z 2020 r. poz. 920) oraz samorządu wojewódzkiego (art. 15a ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa; Dz.U. z 2019 r. poz. 512 ze zm.).

Do MSWiA z prośbą o wyjaśnienia ws jawności obradowania samorządów 09.06.2020

 

Michał Cyrankiewicz-Gortyński

Redaktor