Fundusze

Metropolie chcą mieć większy wpływ na krajowe plany odbudowy


29 lipca 2021

Jaką rolę powinny odgrywać obszary metropolitalne we wdrażaniu krajowych programów Europejskiego Funduszu Odbudowy i Odporności, a jaką odgrywają? Co należałoby uczynić, aby wpływ metropolii na wdrażanie tych środków był większy? Na ten temat dyskutowano podczas czerwcowego spotkania European Metropolitan Authorities.

W spotkaniu, które odbyło się 14 czerwca br. uczestniczyli przedstawiciele obszarów metropolitalnych: Bratysławy, Budapesztu, Dublina, Górnośląsko – Zagłębiowskiej Metropolii, Helsinek, Krakowa, Lyonu, Florencji, Mediolanu, Rzymu, Turynu, Wenecji, North West City Region, Paryża, Porto, Tuluzy, Warszawy, Wrocławia i Barcelony.

Powszechną tendencją jest to, że wdrożenie Europejskiego Funduszu Odbudowy i Odporności (dalej: EFOiO) jest scentralizowane. Władze regionalne mogą odgrywać pewną rolę, jednak zawsze podporządkowaną wobec rządu centralnego. Władze regionalne i lokalne mają w przypadku EFOiO znacznie bardziej ograniczoną rolę niż w przypadku realizacji Polityki Spójności.

Władze metropolitalne (a szerzej samorządy) Państw Członkowskich nie były też zaangażowane lub w proces przygotowania Krajowych Planów Odbudowy. Rządy centralne – co najwyżej – występowały do samorządów o przedstawienie propozycji działań, czy inwestycji, które w KPO mogłyby być uwzględnione.

W trakcie spotkania przedstawiciele metropolii europejskich podkreślali, że Krajowe Plany Odbudowy (opracowane przez rządy poszczególnych Państw Członkowskich) powinny zawierać wsparcie dedykowane dla projektów i inwestycji realizowanych przez obszary metropolitalne (zrównoważona mobilność, redukcja emisji z gospodarki itp.). Taka lista powinna oczywiście być dostosowane do specyfiki krajowej w zakresie ról władz metropolitalnych.

Innym powszechnie zgłaszanym na spotkaniu postulatem było, aby władze metropolitalne odgrywały ważną rolę w monitorowanie realizacji krajowego RRP. Przykładowo przedstawiciele polskich metropolii władze wskazywali, że podział miejsc w Komitecie Monitorującym polski KPO 1/3 miejsc powinna przypadać przedstawicielom rządu; 1/3 przedstawicielom jednostek samorządu terytorialnego oraz 1/3 przedstawicielom organizacji pozarządowych, przedsiębiorców i innych społecznych partnerów gospodarczych. Przedstawiciele polskich metropolii wskazywali ponadto, że Komitet Monitorujący musi być wyposażony w prawdziwe kompetencje do wyznaczania kierunku realizacji Krajowych Planów Odbudowy. Nie powinien zaś być to organ, którego rola sprowadza się do bycia informowanym o sposobie wydatkowania środków i mającym jedynie kompetencje do sprawdzenia formalnej poprawności tego procesu.